Oorlogsmuseum Mémorial de Falaise

Onze laatste dag in Falaise was een regendag. 's Morgens hebben we eerst wat inkopen gedaan voor de volgende dag, want het weekend biedt niet overal de mogelijkheden om inkopen te doen en al helemaal niet in de streek waar wij naar toe zouden gaan. De middag was een uitstekende gelegenheid om het oorlogsmuseum te bezoeken. 

Aan het hooggelegen Place Guillaume le Conquérant ligt het Mémorial de Falaise. Het geeft veel, vooral documentaire informatie over de oorlogstijd en bezetting in Frankrijk, niet zozeer militair en technisch, maar vanuit het perspectief van de bevolking. Het dagelijks leven in bezettingstijd, tijdens de Slag om Normandië en de na-oorlogse periode. De bovenste etage gaat vooral over de bezetting en het optreden van de Duitsers - het Vichy regime, onderwijs, werving van jongeren, bonnenboekjes, Arbeitseinsatz, Jodenvervolging, verzet etc. Daarin zagen we overeenkomsten met Nederland. 

De 1e etage was vooral gewijd aan de slag om Normandië, de talloze en intensieve bombardementen zowel van geallieerde als van Duitse zijde. Falaise ("de zak van Falaise") was een van de laatste plaatsen waar tot het laatst toe hard gestreden is, waardoor een definitieve doorbraak voor de geallieerde troepen mogelijk werd. Ik meen ergens gelezen te hebben dat na afloop zo'n 80% van alle huizen en andere gebouwen in puin lag. De bevrijding ging gepaard met vreugdegevoelens, maar veroorzaakte dus ook veel leed. Ook de stationering van geallieerde troepen was niet altijd in alle opzichten een bron van vreugde.

Meubels, huisraad en tal van andere attributen geven een extra dimensie aan het foto- en documentatiemateriaal. Een van de inwoners heeft zijn persoonlijke fotoboek aan het museum geschonken met tal van originele foto's van de gehavende kerk en stad. Bij de bouw van dit museum stuitte men op de fundamenten van een platgebombardeerd huis. De vloer van de filmzaal op de benedenverdieping is doorzichtig en biedt een kijkje op de gruzelementen, inclusief een klein speelpopje. Het is al weer jaren geleden dat we naar de landingsstranden in Normandië zijn geweest. Indrukwekkend. Dit museum in Falaise laat weer een ander facet zien van die vreselijke oorlog. Met het besef dat het er op verschillende plaatsen in de wereld op dit moment even hevig aan toe gaat.......

Gedurende de nacht van 17-18 augustus heeft de Duitse luchtmacht het Place Guillaume, waar Canadese legertrucks gestationeerd waren, bestookt met vuurbommen. Rond 300 inwoners waren eerder de Trinitékerk in gevlucht, omdat deze nog steeds veilig leek. Maar ook de kerk werd op verschillende plaatsen getroffen door bommen. Gelukkig bleef het voorportaal waar ze waren gespaard, en konden ze op een goed moment wegvluchten. De gerestaureerde kerk van nu is ook een gedenkplaats geworden met informatiepanelen die op hun beurt weer iets toevoegen aan wat het museum biedt. Het kasteel van Guillaume heeft wel wat averij opgelopen maar heeft als in alle voorgaande eeuwen het strijdgewoel doorstaan.

Op het plein met de kerk, het museum, het gemeentehuis en daarachter het kasteel staat een tank met foto's van talloze militairen van diverse herkomst en het woord Vrede in vele talen. Maar daar staat ook fier en hoog te paard Willem de Veroveraar, als een held, maar ook een oorlogsvoerder pur sang, zou ik zeggen. Stof tot nadenken. Morgen trekken wij naar vreedzamer streken.

Normandië : Falaise

Zondag 18 mei. We vertrokken rond 10.15 uur uit Le Crotoy, koud, 13° bewolkt. Goed weer om weer wat verder te rijden. Via Rouen (de vele stoplichten daargelaten reed het vlot over de rondweg) en daarna over de tolweg naar Pont L'Eveque en vervolgens over landweggetjes naar Falaise. De A13 bleek sinds kort ook "Flux libre": alle tolpoorten zijn dicht en je kunt alleen nog electronisch of binnen 72 uur betalen. Dankzij onze nieuw aangeschafte tolbadge konden we overal moeiteloos doorrijden.

De municipal van Falaise ligt aan de rand van de stad, begrensd door het riviertje de Ante. Boven dat alles torent het kasteel van Willem de Veroveraar op zijn hoge rots. Er werd hard gewerkt aan de omgeving van het riviertje; zo werd aan de overzijde de laatste "hand" gelegd aan een groot (betaald) parkeerterrein voor campers. De camping heeft in het hoogseizoen te weinig plaats voor de vele Engelse campers die hier graag de nacht voor de oversteek naar GB vanuit Ouistreham doorbrengen. 

Ook het gebied onder de stadspoort Porte des Cordeliers waar de Ante een klein meertje vormt, werd op dat moment flink op de schop genomen. Legende of historie: de Ante speelt een belangrijke rol in de verre geschiedenis. In de Middeleeuwen zou Robert de Grote, hertog van Normandië, op slag verliefd zijn geworden op Arlette, die haar kleren stond te wassen in de vallei van de Ante. Nu is deze plek de Fonaine d'Arlette. Getrouwd of niet: hij heeft deze dochter van een bonthandelaar meegenomen naar zijn kasteel op de hoge rots en de twee hebben een zoon gekregen : Guillaume le Bâtard - oftewel Willem de Bastaard die later Willem de Veroveraar zou worden. 

 Een aanzienlijk deel van de stadsmuren en drie van de oorspronkelijk 6 verdedigingspoorten geven nog een aardig beeld van het middeleeuwse Falaise. Veel historische gebouwen en huizen zijn met name in de laatste twee eeuwen verdwenen en niet in het minst in 1944 door geallieerde bombardementen en de hevige strijd die de Zak van Falaise is gaan heten. Vanaf de camping konden we door een steegje en smalle straatjes omhoog lopen en dan kwamen we via de Port Philippe Jean ofwel de Porte du Guichet op het grote plein in de binnenstad. In feite is het alleen een boog die in 1749 is gebouwd, die nog resteert.

Die eerste avond hebben we alleen een korte verkenning gedaan in de ondergaande zon. Het plein is wel een centraal punt in de stad met de Trinité-kerk, het gemeentehuis, de VVV en enkele winkels, het standbeeld van Willem de Veroveraar die het plein zijn naam geeft, het Oorlogsmuseum en tot slot het Kasteel.

Op een andere dag hebben we wat door de stad beneden het plein geslenterd. Falaise is best een aardige plaats met veel verschillende winkels en allerlei eetgelegenheden en terrassen, waar het goed toeven is. De Saint-Gervaiskerk kijkt terug op een geschiedenis van halverwege de 11e eeuw. Er staan nog enkele oude statige huizen, meestal afgeschermd met fraaie traliehekken, in de omgeving van  de Port Philippe Jean. 

We zouden maandag met de auto de omgeving gaan verkennen van la Suisse-Normande. Dinsdag stond het kasteel op het programma en we bleven nog een dag langer om op woensdag het oorlogsmuseum te bezoeken. Net als de hond in een van de huizen namen we er ons gemak van.