Terugblik op onze kampeerreis door het noorden en midden van Frankrijk

In mei-juni 2025 hebben we met de caravan weer een rondritje door Frankrijk gemaakt. Deels naar min of meer bekende plaatsen en streken, deels naar nieuwe oorden.

We begonnen onze vakantie evenals de laatste keer in september in Le Crotoy aan de Baai van de Somme., mede omdat we graag het Parc du Marquenterre wilden bezoeken. Evenveel hebben we weer genoten onze fietstochten langs de moerassen bij Le Crotoy zelf en naar Saint-Valéry-sur-Somme. Ook hebben we dit keer een uitstapje gemaakt naar Le Tréport, het kleurrijke Mers-les-Bains en Eu.  

Voor onze volgende pleisterplaats hebben we gekozen voor Falaise in Normandië. Aan de voet van het kasteel van Willem de Veroveraar was de municipal goed voor een paar nachten verblijf. Het kasteel was een bezoek zeker waard, evenals het oorlogsmuseum Mémorial de Falaise. De prachtige omgeving van Suisse Normande biedt een vredig evenwicht en gelegenheid tot fietsen en wandelen, maar wij hebben het bij een autorit gelaten.

In het midden van Frankrijk - Centre-Val de Loire - ligt het regionaal natuurpark de Brenne, ook wel het 1000-merengebied genoemd. Op de grote massa vakantiegangers zal dit geen aantrekkingskracht hebben, maar des te meer op natuurliefhebbers, rustzoekers en vogelaars. Wij hebben een aantal mooie fietstochten gemaakt langs verschillende observatiehutten en door bossen en visvijvers en een heerlijke week op de camping van Rosnay doorgebracht.

Vichy leek ons een mooi tussenstation voor onderweg terug naar het noorden en een prettige afwisseling op de natuurlijke stilte van de afgelopen week. Dat werd zeker geen teleurstelling! Mooie thermenstad met prachtige parken en een rijke variatie aan architectuur, de thermen en gezellige winkelstraten. Gelegen in de landelijke omgeving van de Allier en de heuvels met o.a. het koninklijke kasteel van Randan. Een plaats die ook weer goed was voor een week ontspannen vakantieplezier van struinen, slenteren, fietsen, terrasjes en heerlijk eten. 

De terugreis bood ons gelegenheid om nog even aan de Bourgogne te ruiken. Op elk van onze verblijfplaatsen hadden we wel een nacht en/of dag regen gehad en onderweg naar Chagny was het ook niet droog gebleven. De regen had op de camping voor behoorlijk modderige plekken gezorgd, maar we vonden er een goed stekkie. En evenals in de afgelopen weken, kwam ook hier de volgende dag de zon weer tevoorschijn. Na de glans van Vichy was het even omschakelen in dit oude wijndorp. Maar de druivenstokken in de groene heuvels stonden er goed bij en een weldadige proeverij van rode Santenays brachten ons in de stemming om weer eens terug te willen naar de Bourgogne.

 

Maar nu eindigden we onze vakantie met een natte tussenstop in Liverdun om via de familie in Maastricht naar huis te gaan. Het was mooi geweest.

Oorlogsmuseum Mémorial de Falaise

Onze laatste dag in Falaise was een regendag. 's Morgens hebben we eerst wat inkopen gedaan voor de volgende dag, want het weekend biedt niet overal de mogelijkheden om inkopen te doen en al helemaal niet in de streek waar wij naar toe zouden gaan. De middag was een uitstekende gelegenheid om het oorlogsmuseum te bezoeken. 

Aan het hooggelegen Place Guillaume le Conquérant ligt het Mémorial de Falaise. Het geeft veel, vooral documentaire informatie over de oorlogstijd en bezetting in Frankrijk, niet zozeer militair en technisch, maar vanuit het perspectief van de bevolking. Het dagelijks leven in bezettingstijd, tijdens de Slag om Normandië en de na-oorlogse periode. De bovenste etage gaat vooral over de bezetting en het optreden van de Duitsers - het Vichy regime, onderwijs, werving van jongeren, bonnenboekjes, Arbeitseinsatz, Jodenvervolging, verzet etc. Daarin zagen we overeenkomsten met Nederland. 

De 1e etage was vooral gewijd aan de slag om Normandië, de talloze en intensieve bombardementen zowel van geallieerde als van Duitse zijde. Falaise ("de zak van Falaise") was een van de laatste plaatsen waar tot het laatst toe hard gestreden is, waardoor een definitieve doorbraak voor de geallieerde troepen mogelijk werd. Ik meen ergens gelezen te hebben dat na afloop zo'n 80% van alle huizen en andere gebouwen in puin lag. De bevrijding ging gepaard met vreugdegevoelens, maar veroorzaakte dus ook veel leed. Ook de stationering van geallieerde troepen was niet altijd in alle opzichten een bron van vreugde.

Meubels, huisraad en tal van andere attributen geven een extra dimensie aan het foto- en documentatiemateriaal. Een van de inwoners heeft zijn persoonlijke fotoboek aan het museum geschonken met tal van originele foto's van de gehavende kerk en stad. Bij de bouw van dit museum stuitte men op de fundamenten van een platgebombardeerd huis. De vloer van de filmzaal op de benedenverdieping is doorzichtig en biedt een kijkje op de gruzelementen, inclusief een klein speelpopje. Het is al weer jaren geleden dat we naar de landingsstranden in Normandië zijn geweest. Indrukwekkend. Dit museum in Falaise laat weer een ander facet zien van die vreselijke oorlog. Met het besef dat het er op verschillende plaatsen in de wereld op dit moment even hevig aan toe gaat.......

Gedurende de nacht van 17-18 augustus heeft de Duitse luchtmacht het Place Guillaume, waar Canadese legertrucks gestationeerd waren, bestookt met vuurbommen. Rond 300 inwoners waren eerder de Trinitékerk in gevlucht, omdat deze nog steeds veilig leek. Maar ook de kerk werd op verschillende plaatsen getroffen door bommen. Gelukkig bleef het voorportaal waar ze waren gespaard, en konden ze op een goed moment wegvluchten. De gerestaureerde kerk van nu is ook een gedenkplaats geworden met informatiepanelen die op hun beurt weer iets toevoegen aan wat het museum biedt. Het kasteel van Guillaume heeft wel wat averij opgelopen maar heeft als in alle voorgaande eeuwen het strijdgewoel doorstaan.

Op het plein met de kerk, het museum, het gemeentehuis en daarachter het kasteel staat een tank met foto's van talloze militairen van diverse herkomst en het woord Vrede in vele talen. Maar daar staat ook fier en hoog te paard Willem de Veroveraar, als een held, maar ook een oorlogsvoerder pur sang, zou ik zeggen. Stof tot nadenken. Morgen trekken wij naar vreedzamer streken.

Falaise : het kasteel van Willem de Veroveraar

Die dinsdag was het een zeer aangename ochtend om in het zonnetje voor de tent ons gemak te nemen met koffie en een boek. Tegen de middag zijn we omhoog geklommen naar het Kasteel van Falaise om vanaf daar eens de blik omlaag te wenden naar de camping in plaats van andersom tegen het kasteel op te kijken. Ik vond het steeds een merkwaardig gebouw; met die strakke muren en de rechthoekige layout leek het helemaal niet zo oud en de entree met staal en beton voegde daar nog wat vraagtekens aan toe. De bouw is evenwel al zo'n 1000 jaar geleden begonnen met de eerste donjon (Grand donjon) als verdedigingswerk en residentie voor de hertogen van Normandië.

De bouw van het rechthoekige deel is gedateerd rond 1120 in opdracht van de jongste zoon van Willem de Veroveraar en blijkt een mengeling van Engelse en Normandische bouwstijl te zijn. Later kwam er nog een rechthoekige donjon bij en de grote ronde donjon is van begin 13e eeuw (later Tour Talbot genoemd). 

Na de moderne entree bleken ook binnen de stoere muren veel nieuwigheden en moderne techniek toegepast. O.a. sprekende videoprojecties op de oude muren vertellen het verhaal van Willem de Bastaard, later de Veroveraar en zijn nakomelingen. 

Maar het leukst vonden wij de reconstructies van het (nogal kale) interieur via een digitaal tablet, waardoor je een levendig beeld kreeg van de functie en inrichting van de diverse vertrekken in de middeleeuwen. We hebben heel wat traptreden genomen naar de diepe kelders en omhoog tot de top van de Tour Talbot. Het leverde ons op diverse punten een prachtig overzicht over de stad op. En onze camping. 

Met kleurige beelden en tekst over drie muren wordt in een tijdlijn de hele geschiedenis van Willem de Veroveraar eveneens verteld. Wie het tapijt in Bayeux heeft gezien en dit kasteel heeft bezocht, kan redelijk onderlegd in de oude geschiedenis Normandië verlaten. 

Voor wie zich, net als ik afvraagt, hoe het kasteel is ontstaan, biedt een video-animatie uitkomst. En daarmee lieten we Willem de Veroveraar voorlopig even achter ons.

Suisse-Normande

"Zwitsers Normandië", een natuurgebied ten westen van Falaise. Wie hier bergen verwacht, komt bedrogen uit, maar het is wel een markant landschap dat zich van de rest van Normandië onderscheidt. De toppen zijn nergens hoger dan 300 m, maar rivieren zoals de Orne hebben kloven uitgesneden en met veel steile hellingen en groene valleien is het landschap wat ruiger . 

 

Wij hebben een deel van de toeristische route gereden (met de auto!). In Pont d'Ouilly kwamen we bij de Orne. Voor tal van outdoor-activiteiten kun je hier goed terecht en  het is een prima uitvalsbasis om Suisse-Normande te verkennen. Wij hebben vanaf de brug in het centrum even staan kijken naar een groep jonge kanoërs die hier een watervalletje moesten passeren. Dolle pret natuurlijk! Behalve een geweldige bakkerij was er in het dorp vrijwel niets geopend op deze maandagochtend, maar wij konden met een lekker hapje voor onderweg weer verder op onze route: steil omhoog en omlaag over kronkelende smalle landweggetjes, omzoomd door hoge heggen en door kleine dorpjes met kleine oude kerkjes.

Clécy Capitale de la Suisse-Normande, vermeldt een groot bord in het centrum van het stadje. Een fleurig dorp met een mooi plein met fontein, de mairie, het museum van de postimpressionistische schilder André Hardy, een oorlogsgedenkteken en een grote kerk waarvan het oudste deel uit de 15e eeuw stamt. 

Clécy is charmant stadje om te verblijven en biedt naast fietsen en wandelen tal van sportieve outdoor-activiteiten in de mooie omgeving. 

Wij genoten van het afwisselende landschap met ons autoritje langs hoge weiden en verre kliffen en oud erfgoed. De weg ging omhoog. Met een picknick in de berm tussen de wuivende granen, klaprozen en vergezichten onderbraken we ons tochtje 

We stegen nog een weinig en stopten nog een keer uitgebreid op een plaats waar schrale graslanden vol margrieten en andere wilde bloemen, begrensd door ruig struikgewas en loofbomen mij weer uit de auto lokten. Een klein stukje verder bereikten we de grote parkeerplaats op het Pain du Sucre, een van de hoogste punten van de Suisse-Normande. Zou het Suikerbrood zijn naam danken aan al die witte margrieten die nu volop bloeiden?! Die parkeerplaats was nu bijna leeg, maar zal ongetwijfeld een nuttige functie vervullen als hier groepen parapenters en wandelaars komen. Wij genoten in alle rust van de bloemen, de vlinders, de vogels, een torenvalkje dat opvloog uit een boom en de geweldige vergezichten naar alle kanten.

 Terug in het dal, terug in de bewoonde wereld. Meslay, katholieke kerk 13e, 14e eeuw en later. De gevelsteen met het heilige kruis, daaronder de inscriptie Domus Dei 1773 en daaronder de St. Jacobsschelp, die erop duidt dat dit een doorgangsplaats was op de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela.

Weer iets verder Villers-Canivet met de monumentale Eglise Saint-Vigor. met het oudste restant uit de 12e eeuw. 

Na deze stop vonden we het mooi geweest en zijn we via de vlotste route naar Falaise teruggereden. 
Het was een prachtige zonnige dag - met veel autorijden, maar we hebben ook veel gezien - en we hebben deze heerlijk buiten in de luwte voor de caravan afgesloten.

Een leuke website: https://frankrijk.nl/la-suisse-normande-calvados-normandie-tips-fietsen-wandelen-outdoor/